Khi ly hôn, giải quyết vấn đề tranh chấp nuôi con có khó không?

Khi ly hôn, giải quyết vấn đề tranh chấp nuôi con có khó không?

Khi ly hôn, các cặp vợ chồng thường không thể tránh khỏi các tranh chấp ví dụ như về tài sản, về quyền nuôi con chung bởi cả ba và mẹ đều muốn là người trực tiếp nuôi dưỡng con cái mình. Vậy giải quyết vấn đề tranh chấp quyền nuôi con khi ly hôn như thế nào?

1. Thế nào là con chung?

Tại khoản 1 Điều 88 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 quy định như sau:

• Con sinh ra trong thời kỳ hôn nhân hoặc do người vợ có thai trong thời kỳ hôn nhân là con chung của vợ chồng.
• Con được sinh ra trong thời hạn 300 ngày kể từ thời điểm chấm dứt hôn nhân được coi là con do người vợ có thai trong thời kỳ hôn nhân.
• Con sinh ra trước ngày đăng ký kết hôn và được cha mẹ thừa nhận là con chung của vợ chồng.

Từ quy định pháp luật nêu trên, có thể hiểu thực tế những trường hợp được xem là con chung của vợ chồng như sau:

• Con được sinh trong thời kỳ hôn nhân.
• Vợ có thai trong thời kỳ hôn nhân nhưng sau khi ly hôn mới sinh con.
• Vợ có thai trong thời kỳ hôn nhân nhưng sau khi người chồng chết mới phát hiện mình có thai và sinh con.
• Vợ chồng chưa đăng ký kết hôn mà có con và thừa nhận đó là con chung.

2. Thoả thoả thuận về quyền nuôi con khi ly hôn

Khi ly hôn, vợ và chồng vẫn có nghĩa vụ nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục con chưa thành niên,.. Bên nào không trực tiếp nuôi thì phải có nghĩa vụ cấp dưỡng.

Tại Điều 81 Luật Hôn nhân gia đình 2014 quy định về việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con sau khi ly hôn.

Theo đó, vợ, chồng sẽ thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con, nghĩa vụ, quyền của mỗi bên sau khi ly hôn đối với con; trong trường hợp vợ chồng không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con.

3. Điều kiện để giành quyền nuôi con khi ly hôn

Quyền nuôi con được xem xét dựa trên việc bảo vệ lợi ích và sự phát triển tốt nhất cho con, có thể dựa trên các yếu tố như:

Thứ nhất, về điều kiện về kinh tế

Điều kiện kinh tế là điều kiện tiên quyết và quan trọng nhất trong những vụ việc tranh chấp về quyền nuôi con khi ly hôn. Để nuôi dưỡng con cái tốt nhất thì người nuôi dưỡng cần có điều kiện kinh tế vững chắc để tạo điều kiện cho con cái phát triển tốt. Điều kiện kinh tế ở đây gồm: Thu nhập, nhà ở,…

Thứ hai, thời gian chăm sóc con cái

Dù một bên vợ/chồng có đủ điều kiện kinh tế nhưng không có thời gian chăm sóc con cái thì cũng sẽ bị bất lợi trong vụ việc giải quyết tranh chấp về quyền nuôi con khi ly hôn.

Thời gian chăm sóc con cái là cần thiết và luôn được chú trọng đối với việc nuôi dạy, giáo dục trẻ để phát triển tốt nhất.

Thứ ba, cấp dưỡng cho con

Cấp dưỡng sẽ là một trong những quyền lợi của người trực tiếp nuôi con, người không trực tiếp nuôi con phải có trách nhiệm cấp dưỡng cho con. Tuy nhiên, người nuôi dưỡng có thể yêu cầu hoặc không yêu cầu cấp dưỡng.

Thứ tư, các điều kiện và yếu tố khác

Trong quan hệ hôn nhân, các yếu tố như trong quá trình sinh sống giữa hai vợ chồng, ai dùng bạo lực gia đình, thời gian chăm sóc con cái, ai có lỗi dẫn đến ly hôn, nguyện vọng của con muốn chung sống với ai sau khi ly hôn,… đều là những yếu tố tác động đến quá trình giải quyết tranh chấp về quyền nuôi con khi ly hôn.

4. Tranh chấp quyền nuôi con khi ly hôn đối với trẻ dưới 36 tháng tuổi

Căn cứ khoản 2 Điều 81 Luật Hôn nhân gia đình 2014

Điều 81. Việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con sau khi ly hôn

…..

2. Vợ, chồng thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con, nghĩa vụ, quyền của mỗi bên sau khi ly hôn đối với con; trường hợp không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con; nếu con từ đủ 07 tuổi trở lên thì phải xem xét nguyện vọng của con.

Theo đó thì khi quyết định quyền nuôi con từ đủ 07 tuổi trở lên thì Toà sẽ không chỉ xem xét điều kiện nuôi dưỡng con cái của vợ, chồng mà còn xem xét nguyện vọng của con.

5. Tranh chấp quyền nuôi con khi ly hôn đối với trẻ từ 03 đến 07 tuổi

Căn cứ khoản 3 Điều 81 Luật Hôn nhân gia đình 2014

Điều 81. Việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con sau khi ly hôn

…..

3. Con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con.

Như vậy, con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con hoặc ba mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con.

6. Thay đổi quyền nuôi con sau ly hôn

Sau khi ly hôn, ba mẹ vẫn có quyền, nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình theo quy định của Luật HNGĐ, Bộ luật dân sự và các luật khác có liên quan.

Tuy nhiên, quyền nuôi con vẫn có thể thay đổi trong trường hợp có yêu cầu của cha, mẹ hoặc người thân thích, tổ chức (Cơ quan quản lý nhà nước về gia đình; Cơ quan quản lý nhà nước về trẻ em; Hội liên hiệp phụ nữ) khi có một trong các căn cứ sau đây:

• Cha, mẹ có thỏa thuận về việc thay đổi người trực tiếp nuôi con phù hợp với lợi ích của con;
• Người trực tiếp nuôi con không còn đủ điều kiện trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con như: Không có thời gian cho con, bạo hành con, làm ảnh hưởng đến lợi ích của con…
• Việc thay đổi người trực tiếp nuôi con phải xem xét nguyện vọng của con từ đủ 07 tuổi trở lên.
• Trong trường hợp xét thấy cả ba và mẹ đều không đủ điều kiện trực tiếp nuôi con thì Tòa án quyết định giao con cho người giám hộ theo quy định của Bộ luật dân sự.

7. Quyền thăm nom con sau ly hôn

Sau khi ly hôn, người không trực tiếp nuôi con được quyền thăm nom con. Việc thăm nom con theo định kỳ hoặc thường xuyên do các bên tự thoả thuận.

Trường hợp người không trực tiếp nuôi con lạm dụng việc thăm nom để cản trở hoặc gây ảnh hưởng xấu đến việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con thì người trực tiếp nuôi con có quyền yêu cầu Tòa án hạn chế quyền thăm nom con của người đó.

LUẬT GIA

TRẦN THỊ ANH THƯ